ลำดับพระยศเจ้านาย


 
 
เจ้านาย เป็นกลุ่มสังคมที่ยึดถึงชาติกำเนิดเป็นหลัก โดยมีองค์พระมหากษัตริย์เป็นศุนย์กลางของชาติกำเนิดนั้น กล่าวคือ ชาติกำเนิดเป็นตัวบ่งบอกถึง สกุลยศ ว่าผู้ที่กำเนิดนั้นเป็นราชบุตร ราชธิดา หรือราชนัดดา การจัดลำดับชั้นว่าอยู่สูงหรือต่ำอย่างไรให้ยึดถือองค์พระมหากษัตริย์เป็นศูนย์กลาง สำหรับกรณีประเทศสยาม กลุ่มเจ้านายมีฐานะลดหลั่นชั้นกันแบบเรียงลำดับ
 
ในพระราชนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเรื่อง อธิบายว่าด้วยยศเจ้า ระบุว่า ยศเจ้านายในราชสกุลมี ๒ ประเภท ได้แก่ สกุลยศ คือ ยศที่เกิดมาเป็นเจ้าในลำดับชั้นต่างๆและ อิสริยยศ คือ ยศที่สมเด็จพระเจ้าแผ่นดินทรงสถาปนาแต่งตั้งในทางราชการ
 
เจ้าที่สกุลยศเป็นชั้นสูงเรียก "เจ้าฟ้า" มีลำดับศักดิ์ ๒ ชั้น ชั้นที่ ๑ เจ้าฟ้าซึ่งพระมารดาเป็นพระอัครมเหสีหรือเป็นพระธิดาเรียกกันว่า "ทูลกระหม่อม" ชั้นที่๒ เจ้าฟ้า ซึ่งพระมารดาทรงศักดิ์รองลงมาเรียกว่า "สมเด็จ"
 
ราชสกุลยศรองลงมาแต่เจ้าฟ้าลงมาเป็น "พระองค์เจ้า" พระองค์เจ้ามี ๓ ชั้น
ชั้นที่ ๑ คือ พระราชบุตรพระราชธิดาอันเกิดด้วยพระสนม ตรงกับที่เรียกในกฎมณเฑียรบาลว่า พระเยาวราช
ชั้นที่ ๒ รองลงมา คือ พระราชนัดดา ซึ่งพระบิดาเป็นเจ้าฟ้าและพระมารดาเป็นเจ้า พระโอรสธิดาของพระมหาอุปราชในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นี้ก็นับในพระองค์เจ้า ชั้นที่๒
พระองค์เจ้าชั้นที่ ๓ คือ พระราชนัดดา ซึ่งพระบิดาและพระมารดาเป็นพระองค์เจ้าด้วยกัน หรือบิดาเป็นเจ้าฟ้าชั้นที่ ๑ แต่มารดามิได้เป็นเจ้า
 
ลำดับรองแต่พระองค์เจ้าลงมาเป็นหม่อมเจ้า คือพระโอรสธิดาของเจ้าฟ้าและพระองค์เจ้าโดยสกุลยศ ราชสกุลยศรองหม่อมเจ้าลงมาเป็น หม่อมราชวงศ์ คือโอรสธิดาของพระองค์เจ้าตั้ง และโอรสธิดาของหม่อมเจ้า ราชสกุลยศชั้นรองหม่อมราชวงศ์ลงมาเรียกว่า หม่อมหลวง คือ โอรสธิดาของหม่อมราชวงศ์ ราชสกุลยศ นับเพียงหม่อมหลวงเป็นที่สุด
 
เครดิตภาพจากคลังประวัติศาสตร์ไทย


  • เพิ่มเพื่อน