พิพิธภัณฑ์ปราสาทสัจธรร มสิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่แอบแฝงปรัชญาชีวิต เต็มไปด้วยงาสศิลปะที่ทรงคุณค่าแท้จริงแล้ว ปราสาทสัจธรรม คือ การถ่ายทอดมุมมองทางความคิดของผู้สร้าง คุณเล็ก วิริยะพันธ์ุ นักธุรกิจผูประสบความสำเร็จในการทำการค้า แต่มีความรักและหลงไหลในประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม ชายที่มีทั้งความคิดสร้างสร้าง ความมุ่งมั่น และกล้าหาญที่จะถ่ายทอดปรัชญาชีวิต และปรัขญาธรรม ออกมาในรูปแบบของ ปราสาทสัจธรรม
ความคิดในการสร้างปราสาทสัจธรรมของคุณเล็ก เกิดขึ้นเมื่อสร้างเมืองโบราณได้ 10 กว่าปี โดยคุณเล็ก มีแนวคิดว่า ที่ดินติดทะเลที่พัทยากว่า 80 ไร่นั้นมีธรรมชาติและสภาพแวดล้อมที่สวยงาม ควรที่จะทำอะไรสักอย่างที่มีคุณค่า ทั้งในด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและวัฒนธรรม เมื่อที่ดินบริเวณใกล้เคียงรอบๆนั้นต่างก็มีอาคารทางเศรษฐกิจที่เน้นความต้องการทางวัตถุเต็มไปหมด ไม่มีที่มีจุดสนใจทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณ
สิ่งบันดาลใจที่สำคัญคือคุณเล็กเห็นโลกในยุคสงครามเย็นคือ โลกที่คนมุ่งแต่ความต้องการทางวัตถุแก่งแย่งชิงดี โค่นล้มและค้าสงคราม ประเทศใหญ่ทางตะวันตกต่างพัฒนาและสร้างเทคโนโลยี เช่น อาวุธสงคราม ขึ้นมาขายและคลองโลก เป็นยุคที่ขาดอดีตและศีลธรรมน่าจะทำอะไรในทำนองที่ทวนกระแสขึ้นมา เพื่อดึงกลับมาให้เห็นว่าวิถีทัศน์ของคนตะวันออกว่่มีความสมบูรณ์ ในด้านจิตวิญญาณ
คุณเล็กจึงสร้างปราสาทสัจธรรม โดยมุ่งมั่น เพื่อแสดงความงดงามความยิ่งใหญ่ในด้านศิลปะสถาปัตยกรรม ที่สื่อให้คนได้เห็นสัจธรรมในศาสนาและปรัชญาที่จะลงโลกให้มีความสุข คุณเล็กไม่เคยคิดมาก่อนว่าตนเป็นปราชญ์หรือศาสดาที่สั่งสอนคนทั้งโลกด้วยตนเอง คุณเล็กเป็นเพียงผู้เลือกสรรสิ่งที่เห็นว่าดีงามและเหมาะควรมาสื่อให้กับคนทั่วไปเท่านั้น ยกตัวอย่างเช่น เห็นว่าความสำคัญในโลกมีอยู่ 3 อย่าง คือ ฟ้า ดิน และมนุษย์ คุณธรรมที่จรรโลงโลกมีมาช้านานจนเป็นที่ยอมรับทั่วไปคือ ความกตัญญูและความกรุณาปราณี เป็นสิ่งที่ควรอยู่ในสำนึกของมนุษย์ทุกผู้ทุกนาม
ปราสาทไม้ที่สร้างขึ้นก็เพื่อเป็นที่สืบคุณธรรมเป็นประสาทจตุรมุกที่มีความหมายเป็นแกนกลางของจักรวาลตามคติโบราณในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับเทพเจ้าหรือบุคคลที่ทรงคุณธรรมเทียมเทวดาตรงกลางปราสาทมีบุษบกที่ว่างเปล่าตั้งอยู่โดยมีความหมายที่ว่าบุคคลใดที่ประพฤติดีมีคุณธรรมมีความชอบธรรมก็จะได้ไปนั่งอยู่ในตำแหน่งที่เป็นศูนย์กลางของจักรวาลได้
ภาพแกะสลักไม้ที่สำคัญหลายแห่งคือสิ่งที่สื่อและเป็นสัญลักษณ์ของคุณธรรมสำคัญที่จะลงความเป็นความเป็นมนุษย์และสันติสุขในโลกสิ่งโดดเด่นที่ทำให้ประสาทสัจธรรมไม่เหมือนที่ไหนในโลกก็คือการประดับแทบทุกส่วนของปราสาทด้วยประติมากรรมรูปสลักของเทพเจ้าและบุคคลในศาสนาและวรรณคดีอย่างมากมายทำให้ดูเหมือนว่าปราสาทแห่งนี้มีเทพและบุคคลสถิตอยู่และการเคลื่อนไหวตลอดเวลา การเป็นเช่นนี้เพราะผู้สร้างมีความเห็นว่าศิลปะเป็นสิ่งแสดงออกถึงความรู้สึกที่ดีงามของมนุษย์จึงได้นำเอาภาพประติมากรรมในศาสนาสังคมและวัฒนธรรมของชาวเอเชียมาสลับและระดับไว้
ที่มาของภาพเหล่านี้ล้วนปรากฏอยู่ในหนังสือศิลปะวัฒนธรรมที่มีการตีพิมพ์และแพร่หลายจนเป็นที่รู้จักกันทั่วไปคุณเล็กได้ใช้เวลาอ่านและเลือกเฟรนภาพเหล่านี้ด้วยตนเองรวมทั้งคุมการแกะสลักด้วย ปราสาทสัจธรรมคือตัวแทนที่แสดงให้เห็นถึงความนึกคิดและความต้องการทั้งในด้านปรัชญาและศิลปะวัฒนธรรมเมื่อสร้างเสร็จแล้วคุณเล็กมีความต้องการให้เป็นสถานที่สำหรับให้บุคคลที่เป็นปลาและปรัชญาเมธีจากที่ต่างๆในโลกได้ปรากฏตัวและพูดสิ่งที่เป็นปรัชญาและคุณธรรมให้คนทั้งหลายฟังแต่ในยามปกติก็จะเป็นสถานที่ทางศิลปะวัฒนธรรมให้คนทั่วไปได้เข้าชมเพื่อให้เห็นถึงคุณค่าทางจิตวิญญาณ
แต่โดยปราสาทสัจธรรม ยังไม่แล้วเสร็จคุณเล็กค่อยๆ คิดค่อยๆ ทำไปเรื่อยเรื่อยนั่นเองเลยทำให้มีผู้คิดและเดาไปต่างๆนานาโดยเฉพาะเข้าใจว่าเพื่อเป็นหอประชุมเพื่อให้มีรายได้จากการเป็นสถานที่และการให้บริการเป็นต้น
นี่คือปรัชญาที่ยิ่งใหญ่อยู่เบื้องหลังงานศิลปะที่ทรงคุณค่า ทั้วความยิ่งใหญ่อลังการ ทั้งคุณค่าทางศิลปะ ทั้งการบอกเล่าถึง อภิปรัชญา ในตัวตนของ เล็ก วิริยะพันธ์ุ
เรื่อง เรียบเรียงจากหนังสือพระราชทานเพลิงศพ คุณเล็ก วิริยะพันธุ์
ขอบคุณภาพจาก The Sanctuary of Truth Pataya (โครงการปราสาทสัจธรรม) พัทยา